เวลาที่เราอ่านข้อมูลจาก CAN bus ด้วยเครื่องมืออย่าง SavvyCAN หรือแม้แต่ Serial Monitor เรามักจะเห็นข้อมูลหน้าตาประมาณนี้

ID: 0x201   Data: 01 3C 4F 00 00 FF 00 80

คำถามคือ…
ตัวเลขพวกนี้แปลว่าอะไร?

จริง ๆ แล้วข้อมูลเหล่านี้อาจเป็น

• ความเร็วรถ
• อุณหภูมิแบตเตอรี่
• แรงดันไฟฟ้า
• สถานะระบบต่าง ๆ

แต่ปัญหาคือ CAN bus ส่งมาเป็น raw data ซึ่งมนุษย์อ่านไม่รู้เรื่อง

ตรงนี้เองที่ DBC File เข้ามาช่วย

พูดง่าย ๆ คือ DBC File = คู่มือแปลภาษา CAN bus

มันบอกว่า
ข้อมูลแต่ละบิตใน message หมายถึงอะไร

---

โครงสร้างพื้นฐานของ DBC File

ไฟล์ DBC เป็นไฟล์ข้อความที่มีนามสกุล (.dbc) ที่บอกโครงสร้างของข้อมูลใน CAN bus เช่น

• Message
• Signal
• bit position
• scaling
• unit

สามารถใช้ Text editor ทั่วไปเปิดอ่านได้ ตัวอย่างโครงสร้างแบบง่าย

BO_ 200 SpeedMessage: 8 ECU
 SG_ VehicleSpeed : 3|12@0+ (0.1,0) [0|400] "km/h" ECU

ลองแปลทีละส่วน

1️⃣ Message definition

BO_ 200 SpeedMessage: 8 ECU

ความหมายคือ

• BO_ → บอกว่านี่คือ CAN Message
• 200 → CAN ID (บอกเป็นเลขฐาน 10)
• SpeedMessage → ชื่อข้อความ
• 8 → ขนาดข้อมูล 8 byte
• ECU → ชื่อโหนดที่ส่งข้อมูล

---

2️⃣ Signal definition

SG_ VehicleSpeed : 3|12@0+ (0.1,0) [0|400] "km/h" ECU

อันนี้คือ Signal ที่อยู่ใน CAN message

แปลความหมายได้ว่า

• “VehicleSpeed” → ชื่อสัญญาณ
• “3|12” → สัญญาณเริ่มที่ bit 3 มีความยาว 12 bit
• “@0” → เรียงแบบ Big-endian หรือ Motorola คือ Most Significant Byte (MSB) มาก่อน (บันทึกใน Byte ที่อยู่ก่อน)
  • หากเป็น “@1” จะหมายถึง เรียงแบบ Little-endian หรือ Intel คือ Least Significant Byte (LSB) มาก่อน (บันทึกใน Byte ที่อยู่ก่อน)
• “+” → ค่าเป็น unsigned มีค่าบวกเท่านั้น
  • หากเป็น “-“ หมายถึงค่าแบบ signed คือเป็นได้ทั้ง บวกและลบ
• (0.1,0) → scale = 0.1 offset = 0 ค่าจริงเท่ากับค่าที่อ่านได้คูณ Scale และบวกด้วย Offset
• [0|400] → ช่วงค่า ต่ำสุด 0 และสูงสุด 400
• km/h → หน่วยวัดของสัญญาณ

---

ตัวอย่างการตีความสัญญาณ

หากบันทึกค่า CAN ID 0xC8 (เท่ากับ 200 ในเลขฐาน 10) ในตำแหน่งบิตที่ 3 (ซึ่งอยู่ไบต์แรก) ถึง บิตที่ 12 (ซึ่งอยู่ไบต์ที่สอง) มาได้ดังรูป

เนื่องจากเป็น Big endian และ Start bit = 3 จึงเริ่มอ่านที่บิตที่ 3 ซึ่งอยู่ในไบต์ที่ 0 ก่อน สัญญาณมีความยาว 12 bit ค่าที่อ่านได้คือ 0b0011 1011 0110 หรือ 0x3B6 แปลงเป็นเลขฐาน 10 ได้เท่ากับ 950

การแปลงเป็นค่าจริงจะต้องนำ 950 ไปคูณกับค่า Scale (ในที่นี้คือ 0.1) และบวกกับ Offset (ในที่นี้คือ 0) ดังนั้นค่าจรงคือ 95 ซึ่งก็คือความเร็วรถ 95 km/h

---

เรื่องที่สับสนที่สุดใน DBC File: Endian

เวลาศึกษา DBC file หลายคนจะงงกับคำว่า

Big-endian (Motorola style) และ Little-endian (Intel style)

โดยเฉพาะตอนอ่าน syntax แบบนี้ “3|12@0+” หรือ “3|12@1+”

ตรง “@1” และ “@0″ นี่แหละคือเรื่อง Endian

โดย “@0” คือ Big endian และ “@1” คือ Little endian

มี 2 เรื่องที่ต้องเข้าใจให้ชัด

---

1️⃣ Endian คือการเรียง “Byte” ไม่ใช่ “Bit”

หลายคนเข้าใจผิดว่า Endian คือการกลับลำดับ bit

จริง ๆ แล้วไม่ใช่

Endian คือการกำหนดลำดับของ Byte

ภายในไบต์ ลำดับของบิตยังเรียงเหมือนเดิมเสมอ

1 byte = 8 bits

bit7 bit6 bit5 bit4 bit3 bit2 bit1 bit0

ลำดับบิตนี้ ไม่เปลี่ยน

Endian เปลี่ยนแค่ลำดับของ byte

ตัวอย่างข้อมูล 16 bit

HEX: 89 1A

Big-endian (Motorola)

byte ที่สำคัญที่สุดมาก่อน

[89] [1A]
 MSB  LSB

Little-endian (Intel)

byte ที่สำคัญน้อยมาก่อน

[89] [1A]
 LSB  MSB

ดังนั้น

Endian = การสลับ byte order ไม่ใช่การสลับ bit order

Signal ที่อยู่ในไบต์เดียว ทั้งรูปแบบ Big endian และ Little จะไม่มีความแตกต่างกัน

---

2️⃣ Start bit ใน DBC ทำให้คนงง

ใน DBC syntax เราจะเห็นรูปแบบนี้ ซึ่งเป็นตัวบอกตำแหน่งบิตของ Signal ใน CAN Message และบอกประเภทของ Endian

3|12@0+

ซึ่ง หมายถึง Signal แบบ Big endian มีความยาว 12 บิต เริ่มที่บิตที่ 3 ซึ่งในกรณี Big endian นี้ บิตเริ่มต้นที่ระบุจะเป็น Most Significant bit (MSb)

หรืออีกหนึ่งตัวอย่าง

3|12@1+

ซึ่ง หมายถึง Signal แบบ Little endian มีความยาว 12 บิต เริ่มที่บิตที่ 3 ซึ่งในกรณี Little endian นี้ บิตเริ่มต้นที่ระบุจะเป็น Least Significant bit (MSb)

ต่อไปนี้เป็นแผนภาพลำดับบิตและไบต์แสดง Signal ทั้งสองแบบ

---

แล้วจะหา DBC File มาจากไหน?

หลังจากรู้แล้วว่า DBC File คือ dictionary ของ CAN bus
คำถามต่อมาที่หลายคนสงสัยคือ

แล้วเราจะหา DBC file มาใช้ได้จากที่ไหน?

คำตอบคือมีหลายทาง ตั้งแต่ ฟรี ไปจนถึงระดับอุตสาหกรรม

---

1️⃣ จากผู้ผลิต (วิธีที่ดีที่สุด แต่หายาก)

วิธีที่ถูกต้องที่สุดคือ ผู้ผลิตรถหรืออุปกรณ์เป็นคนให้ DBC มา

เช่น

• ผู้ผลิต ECU
• ผู้ผลิต BMS
• ผู้ผลิต inverter
• ผู้ผลิต charger

ในงานพัฒนา OEM หรือ Tier-1 supplier
ไฟล์ DBC จะเป็น ส่วนหนึ่งของเอกสารสื่อสารระหว่างทีม

ข้อดี

• ถูกต้อง 100%
• มีคำอธิบายครบ
• ใช้พัฒนา software ได้ทันที

ข้อเสีย

• มักเป็น ข้อมูลปิด

---

2️⃣ ซื้อจากบริษัทที่รวบรวมข้อมูล

มีบริษัทหลายแห่งที่ทำธุรกิจขาย CAN database

ตัวอย่างเครื่องมือในวงการยานยนต์ เช่น

• Vector CANalyzer
• Vehicle Spy
• CCS Electronics

บางบริษัทมี database ของรถหลายรุ่นให้ซื้อ

ข้อดี

• มีข้อมูลครบ
• ประหยัดเวลา reverse engineering

ข้อเสีย

• ราคาค่อนข้างสูง

---

3️⃣ หา DBC ฟรีจากอินเทอร์เน็ต

มีหลายโครงการที่เปิดเผย DBC ฟรี เช่น

ใน

• GitHub
• forum ของนักพัฒนา
• community EV

ตัวอย่างที่พบได้บ่อย เช่น

• รถไฟฟ้า DIY
• ระบบ BMS บางยี่ห้อ
• โครงการ open-source EV

ข้อดี

• ฟรี
• เรียนรู้ได้เร็ว

ข้อเสีย

• อาจไม่ครบ
• อาจไม่ตรงกับรุ่นรถ

---

4️⃣ สร้าง DBC เอง (Reverse Engineering)

อีกวิธีที่ใช้กันมากในงานวิจัยคือ

สร้าง DBC ด้วยตัวเอง

โดยใช้เครื่องมือวิเคราะห์ CAN เช่น

• SavvyCAN
• Wireshark สำหรับ CAN
• เครื่องมือจาก Vector

กระบวนการจะประมาณนี้

1️⃣ ดัก CAN bus
2️⃣ บันทึก log
3️⃣ วิเคราะห์ bit ที่เปลี่ยน
4️⃣ ตั้งชื่อ signal
5️⃣ สร้าง DBC

วิธีนี้เรียกว่า

CAN Reverse Engineering